ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ – ОРТАҚ МІНДЕТ

Қазіргі қоғамда жасөспірімдер арасындағы құқықбұзушылықтың алдын алу – білім беру ұйымдарының алдында тұрған маңызды міндеттердің бірі. Себебі бала тәрбиесі тек мектептің немесе отбасының ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі. Жас ұрпақтың бойында заңға құрмет, жауапкершілік, тәртіп пен адамгершілік құндылықтарын қалыптастыру – олардың қауіпсіз әрі жарқын болашағына жасалған маңызды қадам.

Мектеп – бала білім алатын орта ғана емес, оның тұлғалық қасиеттері қалыптасатын, қоғамдық ортаға бейімделетін маңызды тәрбие кеңістігі. Сондықтан білім беру ұйымында құқықбұзушылықтың алдын алу жұмыстары жүйелі әрі мақсатты түрде жүргізілуі қажет.

Бүгінгі таңда жасөспірімдер арасында кездесетін тәртіп бұзушылықтардың себептері әртүрлі. Отбасындағы бақылаудың әлсіреуі, бос уақытты тиімсіз өткізу, ортаның теріс ықпалы, әлеуметтік желілердегі зиянды ақпарат, буллинг пен кибербуллинг, зиянды әдеттерге әуестік және өз әрекетінің салдарын толық түсінбеу баланың мінез-құлқына әсер етуі мүмкін. Сондықтан құқықбұзушылықтың салдарымен күресуден бұрын оның алдын алуға басымдық берген жөн.

Мектептегі профилактикалық жұмыстың негізгі мақсаты – оқушыны жазалау емес, оны қателікке ұрындырмау, құқықтық сауаттылығын арттыру, жауапты шешім қабылдауға үйрету және қажет болған жағдайда дер кезінде қолдау көрсету.

Осы бағытта мектеп әкімшілігі, сынып жетекшілері, педагог-психолог, әлеуметтік педагог, құқық қорғау органдарының өкілдері және ата-аналар бірлесе әрекет етуі маңызды. Оқушылармен құқықтық түсіндіру жұмыстары, профилактикалық кездесулер, жеке әңгімелесулер, тәрбие сағаттары, ата-аналар жиналыстары, қауіпсіздік сабақтары мен түрлі тәрбиелік іс-шаралар жүйелі ұйымдастырылған жағдайда ғана нақты нәтижеге қол жеткізуге болады.

Әсіресе, ата-ананың рөлі ерекше. Баланың қайда жүргенін, кімдермен араласатынын, бос уақытын қалай өткізетінін және интернет кеңістігінде қандай ақпаратты тұтынатынын білу – бақылау ғана емес, ата-аналық жауапкершіліктің бір бөлігі. Баламен сенімді қарым-қатынас орнату, оның пікірін тыңдау, мәселесін дер кезінде байқап, қолдау көрсету көптеген келеңсіз жағдайлардың алдын алады.

Сонымен қатар әрбір оқушы өз әрекетінің белгілі бір салдары бар екенін түсінуі қажет. Өзгенің құқығын құрметтеу, қоғамдық тәртіпті сақтау, мектептің ішкі тәртіп ережелерін орындау, зорлық-зомбылық пен буллингке жол бермеу, бөтеннің мүлкіне қол сұқпау, әлеуметтік желіні жауапкершілікпен пайдалану – құқықтық мәдениеттің негізгі көріністері.